Hart en bloedvaten

_ Het bloedvatenstelsel van het menselijk lichaam is een onmisbaar transportsysteem. 
Bloed is het transportmedium van voedingstoffen, componenten van het immuunsysteem, bloedplaatjes en de rode bloedlichaampjes. 
Wanneer door verstopping van de bloedvaten of door gebrekkig functioneren van het hart onze organen, weefsels en cellen in het lichaam verstoken blijven van voldoende zuurstof of nutriënten, heeft dit vaak verstrekkende gevolgen. 

_ Hart- en vaatziekten zijn de belangrijkste doodsoorzaak in Nederland. 
Inmiddels is door onderzoek steeds meer bekend geworden over mogelijke factoren die een rol spelen bij het veroorzaken van hart- en vaatziekten. 
Het onderzoek richt zich tegenwoordig voor een belangrijk deel op de preventieve rol van vitamines en essentiële vetzuren. 
Zo werd onlangs bevestigd op een Symposium over vitamines & hart en vaatziekten dat vitamine C, vit. E, bètacaroteen, foliumzuur, vit. B12 en vit. B6 een preventieve werking kunnen hebben.

_ Vitamine C is belangrijk in de productie van bindweefsel en belangrijk voor de elasticiteit en stevigheid van de bloedvatwanden. 
Bovendien is vitamine C als co-factor betrokken bij diverse processen die voor een verbeterde cholesterol stofwisseling zorgen en cardiovasculaire aandoeningen helpen verminderen.

_ Al een halve eeuw geleden werd vitamine E in verband gebracht met preventieve effecten op hart- en vaatziekten. 
Inmiddels is er voldoende bewijs om te kunnen veronderstellen dat vitamine-E-suppletie de kans op arteriosclerose vermindert. 
Vitamine E remt de oxidatie van LDL-cholesterol, de woekering van de gladde spiercellen in de bloedvaten en het samenklonteren van de bloedplaatjes. 
Bovendien verhoogt vitamine E de afgifte van prostacycline; een stof die bloedvatverwijding stimuleert en het samenklonteren van bloedplaatjes remt. 
In een review artikel uit 1998 wordt bovendien duidelijk gemaakt dat er pas sprake was van significant preventief effect tegen arteriosclerose bij een dagelijkse dosering boven 400 IE. Gezien deze dosering lijkt suppletie dus een gezond alternatief.

_ Steeds vaker wordt in de wetenschap de connectie gelegd tussen homocysteïne gehalte in het bloed en de kans op hart- en vaatziekten. 
Homocysteïne is een intermediair in de stofwisseling van methionine, een proces waarbij vitaminen B6, B12 en Foliumzuur als co-factor een belangrijke rol spelen. 
Epidemiologische studies tonen een verband aan tussen verhoogde homocysteïne spiegels en hart- en vaatziekten. 
Er bestaan wel aannemelijke theorieën over de schadelijke werking van homocysteïne, maar echte duidelijkheid is er nog niet.
Foliumzuur is een van de vitamines die door recent onderzoek wordt betrokken in de discussie over suppletie. 
Suppletie van Foliumzuur, vit. B6 en vit. B12 wordt in verband gebracht met verlaagde homocysteïne niveau’s. 
In een onderzoek in Amerika met 491 risicopatiënten kreeg een deel van de patiënten dubbele dagdoses van genoemde vitaminen. 
Deze patiënten vertoonden in contrast met de patiënten die volgens de richtlijnen van the American Dietetic Association at, een opmerkelijke daling van het homocysteïne gehalte. 
De conclusie van de onderzoekers was dan ook dat een juist dieet het homocysteïne gehalte kan normaliseren.

_ Uit een recent verschenen onderzoek in Engeland bleek dat het vit. B6 gehalte in het bloed bij ouderen aan de lage kant was, zelfs wanneer de voeding hiertoe geen aanleiding zou vormen*. 
Een grote groep uit- en thuiswonende ouderen werden in het onderzoek betrokken. 
Ruim een kwart van de thuiswonende en de helft van de ouderen in tehuizen bleek een te laag vit. B6 gehalte in het bloed te hebben. 
Ook in Nederland zijn er indicaties voor een grootschalig vit. B6 tekort onder ouderen. 
Een laag vit. B6 gehalte zou een verhoging van het homocysteïne gehalte in het bloed kunnen veroorzaken en daarmee het risico op hart en vaatziekten verhogen.

_ Mineralen zijn niet alleen van belang voor een goed botweefsel. 
Talrijke processen worden door de aanwezigheid van specifieke mineralen op gang geholpen. Calcium en Magnesium zijn de bekendste van de mineralen. 
Calcium is belangrijk voor het samentrekken van spiercellen (inclusief cardiovasculaire spieren), en betrokken bij doorgeven van zenuwprikkels. 
Magnesium is betrokken bij de ontspanning van spieren en kan bloeddruk verlagend werken.

_ Ook meervoudig onverzadigde vetzuren (Plantaardige oliën en visoliën) spelen een onmiskenbare rol in de preventie van hart- en vaatziekten.(7) 
In een recent onderzoek werden de twee belangrijkste visoliën, de omega-3 vetzuren eicosapentaeenzuur (EPA) en docosahexaeenzuur (DHA), dubbelblind placebo gecontroleerd in vivo met elkaar vergeleken. 
Daar waar DHA zowel de bloeddruk als de hartslag frequentie verlaagde, was er van een significant effect van EPA in vergelijking met de placebo (olijfolie) groep geen sprake.
Recentelijk zijn er op de markt een aantal zeer effectieve producten verschenen die door hun hoogst effectieve antioxidant werking niet alleen in de bloedvaten maar zelfs tot in de kleinste haarvaatjes de celwanden behoeden voor aanslag van vrije radicalen. 
Ginkgo Biloba en Knoflook zijn ongetwijfeld de bekendste van deze twee.

_ In Nederland en Engeland is de aanbeveling voor inname van B6 gekoppeld aan de hoeveelheid eiwit in de voeding. 
In het onderzoek in Engeland kwam naar voren dat er relatief weinig eiwit in de voeding van ouderen zit, dit kan een mogelijke verklaring opleveren voor de conclusie dat normale voeding bij ouderen toch verlaagde B6 niveau oplevert. 
In Amerika is onlangs deze koppeling tussen vit. B6 en eiwitgehalte losgelaten, en is de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid voor ouderen verhoogd.

HART- EN VAATZIEKTEN 

Adviezen ter preventie van ischemische hart- en vaatziekten en hoge bloeddruk:

1) Eet met mate, maar gebruik wel veel producten die rijk zijn aan belangrijke voedingsstoffen: 

_ Veel groenten en fruit, vooral rauw; 

_ Veel goede vetten zoals in vette vis, plantaardige oliën, noten en zaden. Vette vissoorten zijn zalm, makreel, haring, bokking, sprot en sardientjes. Goede plantaardige oliën zijn olijf-, lijnzaad-, koolzaad- en sojaolie. Beperk juist het gebruik van verzadigde vetten zoals in de meeste margarines, vlees, kaas, koekjes, cake, snoep, frituria, chips, etc. ; 

_ Veel uien en knoflook; 

_ Eén of twee glazen rode wijn per dag; 

_ Weinig geraffineerde suiker. 
Ook het op steeds grotere schaal toegepaste fructose heeft een nadelige werking op hart en bloedvaten; 

_ Een ruime hoeveelheid vezels uit groenten, fruit, volkoren producten en zaden; 

_ Regelmatig sojaproducten zoals tofu, tempeh, sojaburgers, sojamelk, sojayogurt, sojavla, sojapoeder etc.; 

_ Magere zure zuivelproducten met levende melkzuurbacteriën, bijvoorbeeld biogardeyogurt of kwark; 

_ Regelmatig zilvervliesrijst. 

2) Gebruik als aanvulling op de voeding voedingssupplementen.
CARDIOL

_ Uit de wetenschappelijke literatuur blijkt dat extra vitamines, mineralen en andere nutriënten in de vorm van voedingssupplementen meer bescherming bieden tegen het ontstaan van hart- en vaatziekten dan met alleen gezonde voeding kan worden bereikt. 
Vitamine E is bijvoorbeeld in staat om het aantal eerste hartinfarcten met ruim 40% te verlagen. 
Extra vitamine B6, B12 en foliumzuur zijn in staat om het homocysteine-niveau verder te verlagen dan met een goede voeding alleen mogelijk is. 
Ook van andere nutriënten zijn, indien in suppletievorm toegediend, meer of minder spectaculaire effecten op het voorkomen van hart- en vaatziekten beschreven.
De belangrijkste nutriënten zijn de vitaminen C, E, B6, B12, K en foliumzuur, de mineralen selenium, magnesium en chroom, de omega-3 vetzuren, ginkgo biloba, acetylcysteine, liponzuur, co-enzym Q10, l-carnitine, l-lysine, l-arginine en flavonoiden. 
Al deze nutriënten zijn in staat om diverse van de eerder genoemde risicofactoren voor ischemische hart- en vaatziekten op positieve wijze te beïnvloeden. 
Het beschermende effect van een combinatie van genoemde nutriënten ligt waarschijnlijk hoger dan voor elk van de nutriënten afzonderlijk. 
_ Een goed en verantwoord advies over de juiste suppletie kunt u alleen verwachten van orthomoleculair opgeleide artsen en therapeuten.

3) Neem voldoende lichaamsbeweging:
_ 3 tot 5 maal per week 30 minuten lichamelijke activiteit waarbij de hartslag op 70% van het maximum dient uit te komen. 
De maximale hartfrequentie is te berekenen door uw leeftijd af te trekken van het getal 220. Bent u bijvoorbeeld 50 jaar dan is uw maximale hartfrequentie 170 slagen per minuut. 
Uw hartslag dient dan rond de 120 slagen per minuut te zijn tijdens de lichamelijke activiteit. 
Te fanatiek bewegen, zeker als u dit niet gewend bent, is af te raden. 
Begin altijd geleidelijk of laat u eerst medisch keuren.

4) Indien van toepassing: 
_ Stop met roken. 
Roken is een van de belangrijkste risicofactoren van ischemische hart- en vaatziekten. 
Bovendien is het de oorzaak van nog diverse andere ernstige ziekten.

5) Neem voldoende ontspanning. 
_ Ontspanning zoeken heeft voor iedereen een andere invulling. 
Doe uiteraard dingen waar u zich lekker bij voelt. 
Speciale ontspanningstechnieken zoals autogene training, zelfhypnose, biofeedback, yoga, ademhalingsoefeningen en dergelijke kunnen een goede aanvulling zijn.

6) Laat regelmatig een medisch onderzoek verrichten.
_ Met een relatief eenvoudig medisch onderzoek kunnen de diverse risicofactoren gemakkelijk worden opgespoord en indien aanwezig op de juiste manier behandeld worden. 
Bij een goed medisch preventief onderzoek wordt niet alleen gekeken naar uw bloeddruk, bloedsuiker en cholesterol, maar ook naar zaken als schildklierwerking, homocysteine, lipoproteine, ferritine, CRP en vitamine E gehalte in uw bloed. 
Vanwege de belangrijke rol van voeding in de gezondheid van hart en bloedvaten wordt vaak uitgebreid gekeken naar de bloedspiegels van diverse vitamines, mineralen en essentiële vetzuren. 
Daaraan gekoppeld worden adviezen gegeven over aanpassing van de levensstijl en indien nodig kan een behandeling worden geadviseerd.

Redactie: info(at)rijskamp.com
Leeuwarden, 15 maart 2004